„Piping” w odniesieniu do peryglacjalnych koncentracji głazów
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1968/17/9Słowa kluczowe:
piping, periglacial boulder fields, subsurface processes, solifluction, periglacial geomorphologyAbstrakt
W wielu obszarach o warunkach peryglacjalnych występują lokalne skupienia odsłoniętych głazów w pokrywie rumoszowej, które przybierają postać pól głazowych, strumieni kamiennych czy pasm bloków. Dotychczas wyjaśniano je głównie jako efekt działania wód powierzchniowych wypłukujących drobniejszy materiał. Autor proponuje zastosowanie pojęcia „piping” (erozja wewnętrzna przez wody podziemne), znanego z geologii inżynierskiej, jako klucza do zrozumienia tych form. Przegląd przykładów – od „stone rivers” na Falklandach po pola głazowe w Pensylwanii czy górach Beartooth – wskazuje, że proces usuwania drobnych frakcji przez przepływ podziemny może tłumaczyć odsłonięte powierzchnie głazowe i ich rozwój. Autor sugeruje, że „piping” był istotnym czynnikiem wtórnym w sekwencji procesów peryglacjalnych, zwłaszcza po wytapianiu się lodu gruntowego.
Bibliografia
Andersson, J. G., 1906 - Solifluction, a component of subaerial denudation. Jour. Geol., vol. 14; p. 91-112.
Davis, W. M., 1919 - Geographical Essays, (edited by D. W. Johnson). Ginn & Co., Boston, p. 409 (reprinted by Dover Publ., N. Y., 1954).
Fuller, M. L., 1922 - Some unusual erosion features in the loess of China. Geogr. Rev., vol. 12; p. 570-584.
Muller, S. W., 1947 - Permafrost or Permanently Frozen Ground and Related Engineering Problems. J. W. Edwards, Ann Arbor, Mich., p. 58-63, 76-81.
Parker, G. G., 1964 - Piping, a geomorphic agent in landform development of the drylands. Internat. Assoc. for Scient. Hydra., Publ. no. 65 (for General Assembly at Berkeley); p. 103-113.
Smith, H. T.U., 1949 - Periglacial features in the Driftless Area of southern Wisconsin. Jour. Geol., vol. 57; p. 196-215.
Smith, H. T. U., 1950 - Cryopedologic phenomena in the Beartooth Mountains, Wyoming-Montana (abst.) Bull. Geol. Soc. Amer., vol. 61; p. 1503.
Smith, H. T. U., 1953 - The Hickory Run boulder field, Carbon County, Pennsylvania. Amer. Jour. Sci., vol. 251; p. 625-642.
Thomson, C. Wyville, 1877 - The Voyage of the Challenger - The Atlantic. Macmillan & Co., London, vol. 2, p. 245.
Wright, H. E., Jr., 1964 - Origin of the lakes in the Chuska Mountains, northwestern New Mexico. Bull. Geol. Soc. Amer., vol. 75; p. 589-598.
