Zagadnienie genezy lessu w Polsce
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1954/1/3Słowa kluczowe:
środowisko peryglacjalne, materiał macierzysty lessów, proces eolicznyAbstrakt
Ostatnie lata przynoszą ożywienie dyskusji na temat problemu lessu. Jedną z przyczyn wznowionej aktualności tej problematyki jest rozwój badań peryglacjalnych. Odnosi się to w pierwszym rzędzie do zagadnienia genezy lessu. Do najważniejszych osiągnięć najnowszych prac polskich w tej dziedzinie należą: przejście od adaptacji ogólnych teorii do bezpośrednich, bardziej wnikliwych badań; stwierdzenie zespołu procesów czynnych w powstaniu lessu; rozpoznanie peryglacjalnego środowiska, w którym te procesy się dokonały; badanie materiału macierzystego lessów i rozwój metod badawczych.
Wśród otwartych problemów i wyrastających na tym tle potrzeb badawczych na pierwsze miejsce wysuwają się: zagadnienie „typowego lessu subaeralnego", problem procesu eolicznego i jego wyłączności oraz potrzeba pełniejszego poznania morfogenetycznych cech środowiska peryglacjalnego.
Bibliografia
1. Ambroż V., 1947 - Sprase pahorkatin (summary: The loess of the hill counties). Sbornik Statniho Geol. Ustavu Rep. Ceskoslovenske, sv. 14.
2. Berg L.S., 1916 - O proischożdienii lessa (The origin of loess). lzw. Gieogr'. Obszcz.
3. Berg L.S., 1926 - O poczwiennoj tieorii obrazowanija lessa (About the soil theory of the origin of loess). Izw. Gieogr. Inst.
4. Berg L.S., 1932 - Less kak produkt wywietriwanija i poczwoobrazowanija. Trudy Il Mieżdunarodn. Konf. A.I.C.P.J.
5. Bryan K., 1945 - Glacial versus desert origin of loess. Am. Jour. of Sci., vol. 243.
6. Budel J., 1951 - Die Klimazonen des Eiszeitalter. Eiszeitalter u. Gegenwart Bd. 1.
7. Dylik J., 1951 - The loess-like formations and the wind-worn stones in Middle Poland. Bull. Soc. Sci. Lettr. Łódź, vol. III, 3.
8. Dylik J., 1952 - Głazy rzeźbione przez wiatr i utwory podobne do lessu w środkowej Polsce (summaty: Wind-worn stones and loess-like formations in Middle Poland). Biul. Państw. Inst. Geol., 67.
9. Dylik J. 1953 - Periglacial investigations in Poland. Bull. Soc. Sci. Lettr. Łód.i, vol. IV, 2.
10. Dylik J., Klatka T., 1952 - Recherches microscopiques sur la desintegration periglaciaire. Bull. Soc. Sci. Lettr. Łódź, vol. III, 4.
11. Dobrzański B., Malicki A., 1948 - Rzekome loessy i rzekome gleby loessowe w okolicy Leżajska ( Summary: Pseudo-loesses and pseudo-loess soils in the environment of Leżajsk). Ann. Univ. M. Curie-Skłodowska,, sectio B, vol 3.
12. Fisk H.N., 1951 - Loess and Quaternary geology of the lower M1ssissippi valley. Jour. Geol., vol. 59.
13. Ganssen R., 1922 - Die Entstehung und Herkunft des Loss. Mitt. Preuss. Geol. L. A.
14. Gierasimow I.P., 1939 - K woprosu o gienezise lessow i lessowidnych otłożenii ( summary: On the question of the genesis of the loess and the deposits of the loess type). Izw. Ak. Nauk Sssr, s. Gieogr. i Gieofiz.
15. Gierasimow I.P., Markow K.K., 1939 - Czetwierticznaja gieołogia ( Quaternary geology). Mockwa.
16. Gierasimow I.P., Markow K.K., 1939 - Liednikowyj pieriod na tieritorii Sssr (Ice age in the area of Ussr).
17. Halicki B., Sawicki Ludw., 1934 - Less nowogródzki (Loess of Nowogródek). Zbiór prac poświęcony E. Romerowi, Lwów.
18. Hobbs W.H., 1942 - Wind, the dominant transportation agent within extra marginal zones to continental glacier. Jour. Geol., vol. 50.
19. Hobbs W.H., 1947 - Glacial studies of the Pleistocene of North America. Ann Arbor.
20. Holmes Ch.D., 1944 - Origin of loess - a criticizm. Am. Jour. of Sci., vol 242.
21. Jahn A., 1950 - Less, jego pochodzenie i związek z klimatem epoki lodowej (summary: Loess, its origin and connection with climate of the glacial epoch). Acta Geol. Polonica, vol. 1.
22. Klimaszewski M., 1948 - Polskie Katpaty Zachodnie w okresie dyluwialnym (Polish West Carpathian during Ice Age). Prace Wrocł. Tow. Nauk., Ser. B nr 7.
23. Krukowski S., 1939-1948 - Paleolit Polski (Paleolith of Poland). PAU, Encyklopedia Polska, t. 4, cz. 1, dz. 5.
24. Leighton M.M., Willman H.B., 1950 - Loess formattion of the Mississippi valley. Jour. Geol., vol. 58.
25. Malicki A., 1950 - Geneza i rozmieszczenie loessów w środkowej i wschodniej Polsce (summary: The origin and distribution of loess in central and eastern Poland). Ann. Univ. M. Curie-Skłodowska, sectio B, vol. 4.
26. Munichsdorfer F., 1926 - Der Loss als Bodenbildung. Geol. Rundschau, Bd. 17.
27. Obruczew W.A., 1945 - Loess types and their origin. Am. Jour. of Sci., vol. 243.
28. Obruczew W.A., 1948 - Less kak osobyj wid poczwy, jego gienezis i zadaczi jego izuczenia. Woprosy Gienezisa i Gieografii, Poczw., Akad. Nauk Sssr.
29. Poser H., 1951 - Die nordliche Lossgrenze in Mitteleuropa und das spatglaziale Klima. Eiszritalter u. Gegenwart, Bd. 1.
30. Pożaryska K., 1948 - Stratygrafia plejstocenu w dolinie dolnej Kamiennej (summary: Pleistocene of Lower Kamienna). Biul. Państw. Inst. Geol., nr 52.
31. Pożaryski W., 1953 - Plejstocen w przełomie Wisły przez Wyżyny Południowe ( summary: The Pleistocene in the Vistula gap across the Southern Uplands). Prace Inst. Geol., t. 9.
32. Prosek F., Lozek V., 1952 - Vyzkum sprasoveho pokryvu v Sedlci u Prahy. Vestnik Usttedn. Ustavu Geol., r. 27.
33. Prószyński M., 1952 - Spostrzeżenia geologiczne z dorzecza Bugu (summary: Notes sur la geologie du bassin de la riviere Bug). Biul. Państw. Inst. Geol., nr 65.
34. Rokicki J., 1952 - Less i utwory pyłowe Wzgórz Trzebnickich (summary: Loess and pelitic deposits of Trzehinica Hlls). Biul. Państw. Inst. Geol., nr 65.
35. Russell R.j., 1944 - Lower Mississippi va1ley loess. Bull. Geol. Soc. Am., vol. 55.
36. Samsonowicz J., 1924-1925 - O loessie wschodniej części Gór Świętokrzyskich (summary: Sur le loess dans la partie orientale des montagnes de S-te Croix). Wiad. Archeologiczne, vol.. 9.
37. Samsonowicz J., 1934 - Objaśnienia arkusza Opatów. Państw. Inst. Geol.
38. Sawicki L., 1932 - Sur la stratigraphie du loess en Pologne. Roczn. P. T. Geol., t. 8.
39. Sawicki L., 1949 - Les conditions climatiques de la periode d'accumulation du loess superieur aux environs de Cracovie. Sedimentation et Quaternaire, France.
40. Sawicki L., 1952 - Warunki klimatyczne akumulacji lessu młodszego w świetle wyników badań stratygraficznych stanowiska paleolitycznego lessowego na Zwierzyńcu w Krakowie (summary: Les conditions climatiąues de la periode de l'accumulation du loess superieur aux environs de Cracovie). Biul. Państw. Inst. Geol., nr 66.
41. Schonhals E., 1951 - Uber fossile Boden im nichtvereisten Gebiet. Eiszeitalter u. Gegenwart, Bd. 1.
42. Swineford A., Frye J.C., 1945 - A mechanical analysis of wind-blown dust compared with analyses of loess. Am. Jour. of Sci., vol. 243.
43. Swineford A., Frye J.C., 1951 - Petrography of the Peoria loess in Kansas. Jour. Geol., vol. 59.
44. Tokarski J., 1936 - Fizjografia lessu podolskiego, oraz zagadnienie jego stratygrafii (in German: Physiographie des podolischen Losses und das Problem seiner Stratigraphie). Mem. Acad. Polonaise d. Sci. et Lettr., Cl. Sci. Math. Nat., S.A,1936 no 4, Cracovie .
45. Urbanek L., 1949 - Aeolicke sedimenty katastru kolinskeho (summary: Les depots eoliens du cadastre de Kolin). Sbornik Statniho Geol. Ustavn Ceskoslovenske Rep., sv. 16.
