Stan badań nad procesami eolicznymi w regionie łódzkim (środkowa Polska)
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1994/33/6Słowa kluczowe:
piaski pokrywowe, wydmy, gleby kopalne, obróbka ziaren kwarcuAbstrakt
Artykuł w języku francuskim.
TYTUŁ ORYGINALNY: État des etudes des processus eoliens dans la region de Łódź (Pologne Centrale)
Podsumowano wyniki badań osadów, form i procesów eolicznych w regionie łódzkim w ciągu ostatnich 40 lat. Osady eoliczne opisano z punktu widzenia strukturalnego, teksturalnego, mineralogicznego i stratygraficznego. Wymieniono i scharakteryzowano gleby kopalne w wydmach jako odpowiedniki stratygraficzne okresów bøllingu, allerødu, preborealnego, borealnego i atlantyckiego. Opisano morfologiczne skutki działania wiatru w regionie. Zmienność procesów eolicznych w czasie analizowano za pomocą badania obróbki ziaren kwaru. Chronologię określono metodą 14C. Wydmy i piaski pokrywowe powstawały w późnym vistulianie od 14 500 lat BP. Formowanie się wydm trwało aż do fazy preborealnej holocenu z przerwą w allerødzie i ze zmniejszoną intensywnością w bøllingu; akumulacja piasków pokrywowych ustała w allerødzie. Wczesny vistulian był okresem intensywnej aktywności wiatru, chociaż typowe dla tego wieku osady eoliczne są nieobecne. Świadczy o tym udział ziaren obrobionych przez wiatr w osadach stokowych, jeziornych i rzecznych, a także w piasku wypełniającym kliny mrozowe z tego okresu. Do fazy atlantyckiej procesy eoliczne ustały i jedynie lokalny wpływ antropogeniczny spowodował ich niewielki wzrost w młodszym holocenie.
Bibliografia
Cailleux, A., Tricart, J., 1959 - Initiation a l'étude de sables et des galets. C.D.U., Paris.
Chmielewska, M., Chmielewski, W., 1960 - Stratigraphie et chronologie de la dune de Witów, distr. Łęczyca. Biul. Peryglacjalny, 8.
Dylik, J., 1952 - Głazy rzeźbione przez wiatr i utwory podobne do lessu w środkowej Polsce (summary: Wind worn stones and loess-like formations in Middle Poland). Państw. Inst. Geol., Biul., 67.
Dylik, J., 1963 - Nowe problemy wiecznej zmarzliny plejstoceńskiej (résumé: Problèmes nouveaux du pergélisol pléistocène). Acta Geogr. Lodziensia, 17.
Dylik, J., 1966 - The main elements of Upper Pleistocene paleogeography in Central Poland. Biul. Peryglacjalny, 16.
Dylik, J., 1969 - L'action du vent pendant le dernier âge froid sur le territoire de la Pologne Centrale. Biul. Peryglacjalny, 20.
Dylikowa, A., 1958 - Próba wyróżnienia faz rozwoju wydm w okolicach Łodzi (résumé: Phases du développement des dunes aux environs de Łódź). Acta Geogr. Univ. Lodziensis, 8.
Dylikowa, A., 1961 - Katarzynów. The Łódź Region. Guide-book of Excursion C, VIth INQUA Congress, Poland.
Dylikowa, A., 1964 - Les dunes de la Pologne Centrale et leur importance pour la stratigraphie du Pléistocène tardif. Report of the VIth International Congress on Quaternary, Warsaw 1961, vol. IV.
Dylikowa, A., 1967 - Wydmy środkowopolskie i ich znaczenie dla stratygrafii schyłkowego plejstocenu (Les dunes de la Pologne Centrale et leur importance pour la stratigraphie du Pléistocène tardif). En: Czwartorzęd Polski. Warszawa.
Dylikowa, A., 1969 - Le problème des dunes intérieures en Pologne à la lumiere des études de structure. Biul. Peryglacjalny, 20.
Gawlik, H., 1969 - Wydmy w Kotlinie Szczercowskiej (résumé: Les dunes éoliennes dans le Bassin de Szczerców). Inst. Geogr. PAN, Prace Geogr., 75.
Goździk, J. S., 1970 - Geneza szczelin zmarzlinowych w regionie łódzkim w świetle analizy ich wypełnień (résumé: Genèse des fentes de gel dans la région de Łódź à la lumière de l'analyse de leur remplissage). Acta Geogr. Lodziensia, 24.
Goździk, J., 1973 - Geneza i pozycja stratygraficzna struktur peryglacjalnych w środkowej Polsce (summary: Origin and stratigraphical position of periglacial structures in Middle Poland). Acta Geogr. Lodziensia, 31.
Goździk, J., 1980a - Würmskie osady peryglacjalne w Łodzi-teofilowie (summary: Periglacial sediments of the Würm period in Łódź-teofilów). Zeszyty Nauk. Uniw. Łódzkiego, Nauki Mat.-Przyr., seria II, 22.
Goździk, J., 1980b - Zastosowanie morfoskopii i graniformametrii do badan osadów Kopalni Wygla Brunatnego "Bełchatów" (L'application de la morphoscopie et de la graniformamétrie pour les études des dépôts dans la mine de lignite de Bełchatów). Studia Regionalne, 4.
Goździk, J. S., 1981 - Les changements de processus éoliens dans la Pologne Centrale au cours du Vistulien (Würm). Recherches Géogr. Strasbourg, 16-17.
Goździk, J. S., 1986 - Structures de fentes à remplissage primaire sableux du Vistulien en Pologne et leur importance paléogéographique. Biul. Peryglacjalny, 30.
Goździk, J. Krzyszkowski, D., 1987 - Osady formacji Piaski w rejonie Kopalni Wygla Brunatnego "Bełchatów" (Les dépôts de la formation Piaski dans le rayon de la mine de lignite de Bełchatów). Czwartorzęd rejonu Bełchatowa, II Sympozjum. Panstw. Inst. Geol., Wrocław - Warszawa.
Goździk, J., Mycielska-Dowgiałło, E., 1982 - Badania wpływu niektórych procesów geologicznych na przekształcenie powierzchni ziarn kwarcowych (summary: Investigation of the effect of some geological processes on the modification of the quartz grain surface). Przeglqd Geogr., 54, 3.
Goździk, J., Mycielska-Dowgiałło, E., 1988 - Geneza zmatowienia powierzchni dobrze zaokrąglonych ziarn kwarcu w świetle badań w mikroskopie elektronowym (summary: The genesis of surface frosting of well rounded quartz grains in the light of investigations in the electron microscope). En: Origin of deposits and soils in the light of electron microscope investigations. Wyd. Uniw. Warsz., Warszawa.
Jersak, J., 1973 - Litologia i stratygrafia lessu wyżyn południowej Polski (summary: Lithology and stratigraphy of the loess on the southern Polish Uplands). Acta Geogr. Lodziensia, 32.
Klatkowa, H., 1965 - Niecki i doliny denudacyjne w okolicach Łodzi (résumé: Vallons en berceau et vallées sèches aux environs de Łódź). Acta Geogr. Lodziensia, 19.
Klatkowa, H., 1976 - Ślady środowiska eolicznego w rzeźbie powierzchni ziarn kwarcowych - wyniki analizy w elektronowym mikroskopie skaningowym (summary: Traces of éolian medium on quartz sand grain surfaces - results obtained with the scanning electron microscope). Acta Geogr. Lodziensia, 37.
Klatkowa, H., 1985 - Osady depozycji naśnieżnej późnego vistulianu (summary: Over-snow deposition of the Late Vistulian sediments). Acta Geogr. Lodziensia, 50.
Krajewski, K., 1977 - Późnoplejstoceńskie i holoceńskie procesy wydmotwórcze w Pradolinie Warszawsko-Berlinskiej w widłach Warty i Neru (summary: Late-Pleistocene and Holocenne dune-forming processes in the Warsaw-Berlin Pradolina). Acta Geogr. Lodziensia, 39.
Krajewski, K., Balwierz, Z., 1985 - Stanowisko böllingu w osadach wydmowych schylku vistulianu w Roślu Nowym k/Dąbia (summary: The site of Bölling in the dune sediments of the Vistulian decline at Rośle Nowe near Dąbie). Acta Geogr. Lodziensia, 50.
Krumbein, W. C., 1941 - Measurement and geological significance of shape and roundness of sedimentary particles. J. Sed. Petr., 11.
Krygowski, B., 1964 - Graniformametria mechaniczna. Teoria, zastosowanie (Zfs.: Die mechanische Graniformametrie - Theorie und Anwendung). Prace Korn. Geogr.-Geol. Pozn. Tow. Przyj. Nauk 2.
Manikowska, B., 1966 - Gleby młodszego plejstocenu w okolicach Łodzi (résumé: Les sols du Pléistocène supérieur aux environs de Łódź). Acta Geogr. Lodziensia, 22.
Manikowska, B., 1969 - Gleba z interstadialu Alleröd na tle układu stratygraficznego utworów fazy zstypującej Würmu w okolicach Łodzi (summary: Fossil soil from Alleröd interstadial on background of deposits of waning phase of the Würm in the Łódź region). Inst. Geogr. PAN, Prace Geogr., 75.
Manikowska, B., 1970 - Późnoplejstoceńskie gleby kopalne w wydmie koło Annopola nad Wisłą (résumé: Les sols fossiles tardiglaciaires dans la dune près d'Annopol sur la Vistule). Acta Geogr. Lodziensia, 24.
Manikowska, B., 1976 - Metoda barwienia skaleni azotynokobaltanem sodu i jej zastosowanie w badaniach czwartorzędu okolic Łodzi (résumé: La méthode de la coloration des feldspaths à l'aide du cobaltnitrite de sodium et son emploi dans les études du Quaternaire des environs de Łódź). Acta Geogr. Lodziensia, 37.
Manikowska, B., 1977 - The development of the soil cover in the Late Pleistocene and Holocene in the light of the fossil soils from dunes in Central Poland. Quaestiones Geogr., 4.
Manikowska, B., 1982a - Gleby kopalne w wydmach Polski środkowej (summary: Fossil soils in dunes of central Poland). Roczniki Gleboznawcze, 33, 3-4.
Manikowska, B., 1982b - Upfreezing of stones in boulder clay of Central and North Poland. Biul. Peryglacjalny, 29.
Manikowska, B., 1983 - Études paléopédologiques dans les régions des dunes de la Pologne Centrale. Recherches Géogr. Strasbourg, 18.
Manikowska, B., 1985 - O glebach kopalnych, stratygrafii i litologii wydm Polski środkowej (summary: On the fossil soils, stratigraphy and lithology of dunes in Central Poland). Acta Geogr. Lodziensia, 52.
Manikowska, B., 1986 - Sol fossile de la phase de transition Pléistocène - Holocène dans les dunes continentales de la Pologne Centrale. Biul. Peryglacjalny, 31.
Manikowska, B., (sous presse) - Litostratigraphy of the Middle-Polish glaciation deposits in the open-pit mine at Bełchatów and the problem of an interstadial between the Radomka (maximum) and Warta stadials. Quaternary Studies in Poland.
Manikowska, B., Balwierz, Z., 1987 - Analiza vistulianskiego wypelnienia suchej doliny w północnej części odkrywki kopalni "Bełchatów" (l'analyse des dépôts vistuliens remplissant une vallée sèche dans la partie nord de la mine de lignite ,"Bełchatów"). Czwartorzęd rejonu Bełchatowa, II Sympozjum. Panstw. Inst. Geol., Wrocław - Warszawa.
Marosik, A., 1988 - Przykład litologicznego zróżnicowania osadów wydmowych na obszarze zlodowacenia środkowopolskiego i północnopolskiego (An exemple of lithological differenciation of dune sands in the area of Middle and North Polish glaciation). Acta Univ. Lodziensis, Folia Geogr., 9.
Mojski, J. E., 1985 - Quaternary. Geology of Poland, vol. I, part 3b. Wyd. Geol., Warsaw.
Turkowska, K., Wieczorkowska, J., 1986 - L'influence du relief sur le caractère des dépôts de versant périglaciaire dans la région de Łódź. Biul. Peryglacjalny, 31.
Wojciechowski, J., 1961 - Essai de l'identification des dépôts quaternaires d'après l'analyse minéralogique sur l'exemple de Katarzynów et de Dąbrówka près de Łódź. Bull. Soc. Sci. Lettr. Łódź, 12, 11.
