Kliny zmarzlinowe w Podzamczu
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1960/7/4Słowa kluczowe:
kliny lodowe, wieloletnia zmarzlina, osady eoliczne, grunt poligonalnyAbstrakt
Badane stanowisko zlokalizowane jest na wysoczyźnie Podzamcze (3 km na zachód od Wieruszowa) w północnej części szosy Wieruszów–Kępno. Profil sedymentacyjny obejmuje gliny zwałowe i osady fluwioglacjalne przykryte piaskami pokrywowymi, charakteryzującymi się dobrą sortownością i przewagą frakcji 0,1–0,4 mm. W obrębie profilu występują kliny lodowe o długości 0,6–1,5 m, szerokości do 50 cm u góry, tworzące poligonalną sieć szczelin o średnicy 0,5–3 m. Materiał wypełniający kliny wykazuje cechy eoliczne i genetyczne powiązanie z piaskami pokrywowymi. Analiza morfologiczna i stratygraficzna wskazuje, że kliny powstały w wyniku kontrakcji gruntu w warunkach wieloletniej zmarzliny, a następnie zostały wypełnione materiałem eolicznym podczas topnienia lodu, tworząc trwałe struktury poligonalne, analogiczne do poligonów tundrowych występujących w strefach arktycznych i subarktycznych.
Bibliografia
Bastin, A., Cailleux, A. 1941 - Action du vent et du gel au Quaternaire dans la region Bordeaux. Bull. Soc. Geol. de France, 5 ser., t. 11.
Cailleux, A., Taylor, G. 1954 - Cryopedologie. Etude des sols geles. Exped. Polaires Franc., 4, Paris.
Ducker, A. 1954 - Die Periglazial-Erscheinungen im holsteinischen Pleistozan. Gott. Geogr. Abhandl., H. 16.
Dylik, J. 1952 - Peryglacjalne struktury w plejstocenie środkowej Polski (summary: Periglacial structures in the Pleistocene deposits of Middle Poland). Biul. Państw. Inst. Geol., 66.
Dylik, J. 1953 - O peryglacjalnym charakterze rzeźby środkowej Polski (resume: Du caractere periglaciaire de la Pologne centrale). Acta Geogr. Univ. Lodz., nr 4, Łódź.
Dylik, J. 1956 - Coup d'oeil sur la Pologne periglaciaire. Biuletyn Peryglacjalny, nr 4.
Dylikowa, A. 1956 - Kliny zmarzlinowe w Sławęcinie (summary: The ice-wedges at Sławęcin). Biuletyn Peryglacjalny, nr 3.
Leffingwell, E. K. 1915 - Ground-ice wedges. Jour. Geol., vol. 23.
Paterson, T. T. 1940 - The effects of frost action and solifluction around Baffin Bay and in the Cambridge district. Quart. Jour. Geol. Soc. London, vol. 96.
Popow, A. I. 1957 - Gieołogiczeskije i gieomorfołogiczeskije usłowija tierritorii podmoskowogo stacjonara. Sjezonnoje promierzanije gruntow i primienienija lda dla stroitielnych celej ( Geological and morphological conditions of the research station in the surrounding of Moscow). Akad. Nauk SSSR.
Różycki, S. Z. 1957 - Strefowość rzeźby i zjawiska peryglacjalne na Ziemi Torella, Spitsbergen (Zones du modele et phenomenes periglaciaires de la Terre de Torell, Spitsbergen). Biuletyn Peryglacjalny, nr 5.
Schafer, J. P. 1949 - Some periglacial features in Central Montana. Jour. Geol., vol. 57.
Soergel, W. 1936 - Diluviale Eiskeile. Ztschr. D. Geol. Ges., Bd. 88.
