Zmarzlinowe struktury powlekające
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1960/7/1Słowa kluczowe:
Zmarzlina syngenetyczna, struktury powlekające, wieloletnie żyły lodowe, procesy peryglacjalneAbstrakt
W pracy przedstawiono analizę zmarzlinowych struktur powlekających, stanowiących dotąd słabo udokumentowane wskaźniki procesów peryglacjalnych zachodzących w środowiskach arktycznych. Badania przeprowadzono w osadach lagunowych i aluwialnych północno-wschodniej Syberii, gdzie w klifach morskich odsłaniają się poligonalne układy bruzd wypełnionych warstwowanymi aleurytami i wtrąceniami torfu. Wyniki analiz litologicznych, strukturalnych i sedymentologicznych wskazują, że bruzdy te reprezentują formy powstałe po wytopieniu wieloletnich żył lodowych, a ich charakterystyczna morfologia oraz materiał wypełniający odzwierciedlają warunki funkcjonowania zmarzliny syngenetycznej. Omówiono procesy prowadzące do deformacji i redepozycji materiału po zaniku lodowych rdzeni, w tym spełzywanie warstwy czynnej, erozję ścianek oraz akumulację osadów powodziowych. Przeprowadzone badania potwierdzają, że zmarzlinowe struktury powlekające są istotnym elementem rekonstrukcji paleogeograficznych, umożliwiają identyfikację dawnych warunków klimatycznych oraz dostarczają danych pozwalających rozróżnić różne mechanizmy formowania i degradacji wieloletniej zmarzliny na obszarach arktycznych.
Bibliografia
Daniłowa, N. S. 1956 - Gruntowyje żyły i ich proischożdienije (Frost-veins and their origin). Matierialy k osnowam uczenija o mierzłych zonach zjemnoj kory, wyp. 3, Moskwa.
Gallwitz, H. 1949 - Eiskeile und glaziale Sedimentation. Geologica, Berlin.
Moskwitin, A. I. 1940 - Ledianyje klinia - klinowidnyje treszcziny i ich stratigraficzeskoje znaczenije (Zusammenfassung: Eiskeile - keilartige Spalten und ihre stratigraphische Bedeutung). Biul. Mosk. Obszcz. Ispytat. Prirody, otd. gieoł., t. 18.
Patalejew, A. W. 1955 - Morozobojnyje treszcziny w gruntach (Frost-cracks in the ground). Priroda.
Popow, P. I. 1957 - Gieołogiczeskije i gieomorfołogiczeskije usłowija tierritorii Podmoskowogo stacjonara. Sjezonnoje promierzanije gruntow i primienienije lda dla stroitielnych celej (Geological and morphological conditions of the research station in the surrounding of Moscow). Akad. Nauk SSSR.
Romanowskij, N. N. 1958 - Mierzłotnyje struktury oblekanija w czetwierticznych otłożenijach (Frost surrounding structures in the Quaternary deposits). Naucznyje doklady wysszej szkoły, no 3.
Soergel, W. 1942 - Die eiszeitliche Temperaturverminderung in Mitteleuropa. Oberzhein. Verein., 31.
Szumskij, P. A., Szwiecow, P. F., Dostowałow, B. N. 1955 - Osobiennosti inżenierno-gieołogiczeskoj razwiedki w rajonach rasprostranienija żilnych podzjemnych ldow (Characteristics of engineering and geological prospecting in the area of ground-ice veins). Akad. Nauk SSSR.
