Przykład rzeźby peryglacjalnej na Łysej Górze
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1956/4/6Słowa kluczowe:
pokrywy gruzowe, piaszczyste pokrywy stokowe, lessy, osady peryglacjalne w dolinach, morfogeneza peryglacjalna, Góry ŚwiętokrzyskieAbstrakt
Artykuł w języku francuskim.
TYTUŁ ORYGINALNY: Exemple du modelé périglaciaire de Łysa Góra
Elementy rzeźby peryglacjalnej, które wciąż dominują w obrazie morfologicznym regionu świętokrzyskiego, zostały przekształcone podczas czwartorzędu. Spośród systemów działających w tym okresie - morfogenezy glacjalnej, peryglacjalnej i wilgotnej strefy umiarkowanej - to właśnie wielokrotnie występująca morfogeneza peryglacjalna była przyczyną największych zmian w rzeźbie odziedziczonej po trzeciorzędzie. Świadczy o tym obecność co najmniej trzech poziomów kongeliflukcyjnych w pokrywach stokowych, nałożonych na siebie piętrowo. W osadach dolinnych można wyróżnić dwa poziomy akumulacyjne tarasów, które genetycznie wiążą się z procesami ekwiplanacji aktywnymi w czasie dwóch ostatnich okresów peryglacjalnych. W warunkach peryglacjalnych ostatniego zlodowacenia zaznaczyło się wyraźne zróżnicowanie procesów morfogenetycznych, zależne od ukształtowania terenu. To samo zróżnicowanie występowało również w czasie, co wynika z naprzemiennego układu warstw w pokrywach stokowych.
Bibliografia
1. Büdel, J. - Eiszeitliche und rezente Verwitterung und Abtragung im ehemals nicht vereisten Teil Mitteleuropas. Pet. Mitt., Ergzh. Nr 229, 1937.
2. Büdel, J. - Die morphologischen Wirkungen des Eiszeitklimas im gletscherfreien Gebiet. Geol. Rundschau, Bd. 34, 1944.
3. Büdel, J. - Die klimamorphologischen Zonen der Polarländer. Beiträge zur Geomorphologie der Klimazonen und Vorzeitklimate. Erdkunde, Bd. 2, 1948.
4. Büdel, J. - Die Klimazonen des Eiszeitalters. Eiszeitalter u. Gegenwart, Bd. 1, 1951.
5. Czarnocki, J. - Dyluwium Gór Świętokrzyskich (zusammenfassung: Diluvium des Święty-Krzyż Gebierges). Rocznik Pol. Tow. Geol., t. 7, 1931.
6. Czarnocki, J. - O tortonie i helwecie okol. Chomentowa i Jawora w związku z poszukiwaniem złóż lignitu na tym obszarze, oraz o mułkach krzemionkowych i iłach trzeciorzędowych okolic Płuczek (sur le Tortonien et Helvetien des environs de Chomentów et de Jawor en rapport avec les recherches des gisements du lignite dans cette region et sur les limons siliceux et argiles de Tertiaire des environs de Płuczki). Pos. Nauk. Państw. Inst. Geol., nr 36, 1939.
7. Czarnocki, J. - Sprawozdanie z badań terenowych w Górach Świętokrzyskich w 1938 r. (Fieldwork in the Święty Krzyż Mountains in 1938). Biul. Państw. Inst. Geol., 15, 1939.
8. Dylik, J. - The concept of the periglacial cycle in middle Poland. Bull. Soc. Sci. Lettr. de Łódź, vol. III, 5, 1952. 9
9. Fezer, F. - Schuttmassen, Blockdecken und Talformen im nördlichen Schwarzwald. Gött. Geogr. Abh., H. 14, 1953.
10. Gripp, K. - Die Oberfläche im Alt-Diluvium und seine Bedeutung für das Vorkommen der paläolithischer Funde. Offa) II Ber. u. A1itt. d. Mus. vorgeschichtl. Altertümer in Kiel, 1939.
11. Hövermann, J. - Die Periglazial-Erscheinungen im Harz. Gött. Qeogr. Abh., H. 14, 1953.
12. Hövermann, J. - Die Periglazial-Erscheinungen im Tegernseegebiet. Gött. Geogr. Abh., H. 15, 1954.
13. Klatka, T. - Suche doliny płaskodenne na przedpolu Łysogór (summary: Flat floored dry valleys in the foreland of the Łysogóry Mts.). Biuletyn Peryglacjalny, nr 2, 1955.
14. Klatka, T. - Plejstoceńskie żyły zmarzlinowe na Górze Skała (resume: Les filons de glace du Pleistocene au Mont Skała). Biuletyn Peryglacjalny, nr 3, 1956.
15. Klatkowa, H. - Niecki korazyjne w okolicach Łodzi (resume: Niches de corrosion aux environs de Łódź). Biuletyn Peryglacjalny, nr 1, 1954.
16. Lehmann, H. - Periglaziale Züge im Formenschatz der Veluwe. Erdkunde, Bd. 2, 1948.
17. Sadłowska, A. - Struktury peryglacjalne w Napękowie (resume: Structures periglaciaires a Napęków). Biuletyn Peryglacjalny, nr 2, 1955.
18. Trevisan, L. - Genese des terrasses fluviatiles en relation avec les cycles climatiques. Congr. Int. Geogr. 1949, Lisbonne 1950.
19. Tricart, J. - Le modele des pays froids. Fase. I: Le modele periglaciaire. Cours de geomorphologie, 2-e part, Paris CDU, 1950.
20. Weinberger, L. - Die Periglazial-Erscheinungen im österreichischen Teil des eiszeitlichen Salzach-vorlandgletschers. Gött. Geogr. Abh., H. 15, 1954.
