Otwarte szczeliny w sieci poligonalnej na arktycznym wybrzeżu Norwegii
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1969/19/18Słowa kluczowe:
grunt poligonalny, delta, spękania mrozoweAbstrakt
Artykuł przedstawia obserwację otwartych szczelin w sieci strukturalnych gruntów poligonalnych znalezionych w Karlebotn, we wewnętrznej części fiordu Varangerfjord na arktycznym wybrzeżu Norwegii. Poligony są zlokalizowane na rozległej delcie z okresu późnego zlodowacenia, wyniesionej 72-73 metry nad obecny poziom morza. Ustrukturyzowany grunt, słabo widoczny na zdjęciach lotniczych, w terenie manifestuje się jako płytkie bruzdy z gęstszą roślinnością i cienką warstwą torfu. Głównym przedmiotem zainteresowania jest występowanie otwartych szczelin, które biegną konsekwentnie środkiem bruzd poligonalnych i mają prostoliniowy przebieg. Szczeliny te zaobserwowano latem, a ich obecność przypisuje się pękaniu mrozowemu, które zachodzi podczas zimowych chłodów, a następnie otwiera się podczas wiosenno-letnich roztopów. Autor podkreśla, że badanie tych niedawno aktywnych, otwartych szczelin dostarcza cennych informacji na temat trwających procesów formowania się gruntów poligonalnych w środowiskach arktycznych.
Bibliografia
Annersten, I., 1965 - Permafrostundersökningar i Padjelanta. Manuscript. Uppsala.
Brown, R. J. E., 1966 - Permafrost as an ecological factor in the Subarctic. Symp. on Ecology of Subarctic Regions, Helsinki 1966; Paper no. 5.
Dylik, J., 1966 - Problems of ice-wedge structures and frost-fissure polygons. Biuletyn Peryglacjalny, no. 15.
Hopkins, D. M., et. al., 1955 - Permafrost and ground water in Alaska. U. S. Geol. Surv., Prof. Papers, 264 F.
Leffingwell, E. de K., 1919 - The Canning river region, northern Alaska. U. S. Geol. Surv., Prof. Papers, 109.
Maack, A., 1967 - Fossil ice-wedge polygons in the Kunes and Båtsfjord areas. Polygonal ground and solifluction features. Lund Studies in Geography, Ser. A, No. 401.
Öhrngren, S., 1967 - Polygon fields at the Laksefjord, Finnmark. Polygonal ground and solifluction features. Lund Studies in Geography, Ser. A, No. 40. (in press)
Pataleiev, A. V., 1955 - Morozobojnyie trieshchiny v gruntakh (Frost fissures in grounds). Priroda; Moscow.
Péwé, T. L., 1962 - Ice-wegdes in permafrost, Lower Yukon river near Galena, Alaska. Biuletyn Peryglacjalny, no. 11.
Rapp, A., et al., 1962 - Iskilar i Padjelanta? Ymer.
Rapp, A. & Rudberg, S., 1964 - Studies on periglacial phenomena in Scandinavia 1960-1963. Biuletyn Peryglacjalny, no. 14.
Seppälä, M., 1966 - Recent ice-wedge polygons in eastern Enontekiö, Northernmost Finland. Publ. Inst. Geogr. Univ. Turkuensis, 42.
Svensson, H., 1962a - Note on a type of patterned ground on the Varanger peninsula. Norway. Geogr. Annaler, vol. 44.
Svensson, H., 1962b - Ice-wedges in fossil tundra polygons on the Varanger peninsula. Svensk Geogr. Årsbok.
Svensson, H., 1962c - Några iakttagelser från palsområden. Flygbildsanalys och fältstudier i nordnorska frostmarksområden. Norsk Geogr. Tidsskr., Bd. 18.
Svensson, H., 1963 - Tundra polygons. Photographic interpretation and field studies in North-Norwegian polygon areas. Norges Geol. Unders., no. 223.
Thorarinsson, S., 1964 - Additional notes on patterned ground in Iceland with a particular reference to ice-wedge polygons. Biuletyn Peryglacjalny, no. 14.
