O problemach lodowcowych i peryglacjalnych w Czechosłowacji
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1962/11/27Słowa kluczowe:
formy mrozowe, pola firnowe, kliny mrozowe, Tatry, KarkonoszeAbstrakt
Artykuł w języku niemieckim.
TYTUŁ ORYGINALNY: Über die glaziale und periglaziale problematik in der Tschechoslowakei
Czechosłowacja ma bardzo korzystne położenie dla badań zjawisk glacjalnych i peryglacjalnych. W plejstocenie znajdowała się pomiędzy lodowcem skandynawskim a alpejskim. Lądolód północny sięgał w głąb lądu. Wyższe góry, zwłaszcza Szumawa i Karkonosze, były zlodowacone oddzielnie. Na Słowacji większość Tatr Wysokich była pokryta lodowcami. Powstało 21 dolin lodowcowych. Najdłuższa miała 14 km długości. Ślady działalności lodowej zostały odkryte przez Zejsznera ponad 100 lat temu. Spośród innych badaczy, Partsch był najwybitniejszy. Rozwiązał on problem liczby okresów lodowcowych i faz recesyjnych ostatniego zlodowacenia (Würm). W swoich najnowszych pracach Romer i Halicki nie zgadzają się z liczbą dwóch-trzech okresów lodowcowych. Autor uznał, że seria moren würmskich i ich stadia recesyjne są analogiczne do tych w Bühl, Gschnitz i Daun w Alpach. Obecnie w Tatrach Wysokich występują jedynie pola firnowe. Niektóre z nich przetrwały wiele lat i wykształciły różne formacje morfologiczne, podobne jak prawdziwe lodowce. Zjawiska peryglacjalne obserwowano również przez ostatnie stulecie. Najbardziej rozpowszechnione są kliny mrozowe, widoczne w sztucznych przecięciach. W obszarach górskich formy mrozowe występują bezpośrednio na powierzchni. Poligonalne gleby Karkonoszy zostały opisane przez Hëgboma już w 1914 roku. W ostatnich latach odkryto liczne formy mrozowe, zwłaszcza na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Problem, czy formy te są wyłącznie kopalne, czy też współczesne, nie został jeszcze jednoznacznie rozstrzygnięty.
Bibliografia
Ksandr, J., 1958 - Prehlad glaciologie Vysokých Tater (Übersicht der Glaziologie in der Hohen Tatra). Sbornik prac o Tatranskom narodnom parku, nr 2.
Die kryologische Literatur findet man in der Arbeit :
Sekyra, J., 1960 - Působeni mrazu na půdu (summary: Frost action on the ground. Cryopedology with special references to Czechoslovakia). Geotechnica, 27. Praha.
Ksandr, J., 1954 - Mrazové půdni formy v Tatrách (summary: Frost soil forms in the Tatra). Ochrana přirody, 9.
Ksandr, J., 1954 - Geomorfologická studie dolin jižniho svahu Vysokých Tater (Postglacial geomorphology of the southern slope of the High Tatra). Rozpravy Českosl. Akad. vĕd, roč. 64.
Ksandr, J., 1954 - K výskytu a ochranĕ periglaciálnich zjevů u Jevan (Periglacial phenomena near Jevany). Ochrana přirody, 9.
Ksandr, J., 1955 - Mrazové půdni formy v Tatrách (Cryopedological survey of the National Park in the Tatra). Ochrana přirody, 10.
Ksandr, J., 1956 - Po stopách zalednĕni Temnosmrečinovskej doliny (Traces of glaciation in the Temnosrecinovská valley). Ochrana přirody, 11.
