O POCHODZENIU „SZEWCZENKOWSKIEGO” SŁOWA ПЕРЕБЕНДЯ ‘KAPRYŚNIK’ - Verbovyi, Mykola (Rozprawy Komisji Językowej, 2024)
W artykule zwrócono uwagę na pochodzenie rzeczownika перебендя ‘kapryśnik’, który w ukraińskim języku literackim ma status wyrazu „Szewczenkowskiego”, tzn. ściśle powiązanego z poezją Tarasa Szewczenki. Analiza materiału pozwoliła autorowi stwierdzić, że polski latynizm prebenda pojawił się w mówionym języku ukraińskim pod koniec XVII lub na początku XVIII wieku, a późniejsze derywaty utworzone od tego rzeczownika można zakwalifikować jako zachodnioukraińskie i wschodnioukraińskie. Ogólną cechę wyrazów zachodnioukraińskich wyznacza wtórny charakter galicyjskiego перебенджувати ‘zrobić to na złość’ i podolskiego перебендювати ‘żartować; rozmawiać; być kapryśnym’. Są to czasowniki wywodzące się od form rzeczownikowych перебенда ‘żart; rozmowa’ / на перебенді ‘do rozmów’, zachodniowołyński czasownik вибандювати ‘być kapryśnym’ jest hiperpoprawną formą wobec czasownika podolskiego. W gwarach wschodnioukraińskich czasownik podolski перебендювати ‘być kapryśnym’ był postrzegany jako lokalny, ponieważ forma nie zawiera wymiany spółgłoski zębowej w rdzeniu czasownika. Tutaj czasownik stał się podstawą dla dewerbalnego rzeczownika oznaczającego osobę – перебендя ‘kapryśnik’, poświadczonego w poetyckim tekście Tarasa Szewczenki.